23:17. Kant zakłada bluzę z kapturem i loguje się na klasowego Messengera. Pisze tylko jedno zdanie: „Czy chciałbyś, aby zasada, którą właśnie się kierujesz, stała się prawem dla wszystkich - bez wyjątku?"
Cisza.
Bo uczeń właśnie miał oznaczyć przyjaciółkę na zdjęciu, na którym nie powinna się znaleźć.
To nie jest lekcja o definicjach. To instalacja moralnego systemu operacyjnego. Takiego, który nie optymalizuje wygody, lecz spójność z samym sobą.
Nie mówi, co myśleć. Pokazuje, jak myśleć, żeby rano spojrzeć w lustro bez wstydu.
Dwie lekcje. Pięć dylematów. Zero łatwych odpowiedzi.
- Scenariusz lekcji - w którym zamiast dawać gotowe formułki, uczymy komplikować pytania.
- Algorytm Kanta - Maksyma → Powszechność → Godność. Narzędzie, po którym nie da się już „odzobaczyć" własnych decyzji.
- 5 Kart Dylematów (z życia ucznia):
- Lojalność wobec przyjaciółki vs. kłamstwo jej rodzicom.
- Esej z etyki napisany przez ChatGPT (ironia losu?).
- Milczące lajki pod memem wyśmiewającym koleżankę.
- Ghosting jako „uprzejma" forma okrucieństwa.
- Sneakersy z Temu za 80 zł - i pytanie: kto za nie naprawdę zapłacił?
- Laboratorium Autonomii - praca w czterech rolach: Filozof, Krytyk, Rzecznik oraz Obserwator.
- Kontrakt 24H - jedno konkretne zobowiązanie, z którym uczeń wychodzi z sali.
Nie pytamy: „czy to dobre?". Pytamy: czy traktujesz drugiego człowieka jako cel sam w sobie - czy już tylko jako środek do własnego celu?
Autonomia to nie „robię, co chcę". Autonomia to: robię tylko to, pod czym mogę się podpisać - nawet gdy nikt nie patrzy. Zwłaszcza wtedy.
Po tej lekcji uczniowie zaczynają zadawać niewygodne pytania. Sobie. Rodzicom. W końcu - nauczycielom. To nie błąd systemu - to jego cel.
Który z tych pięciu dylematów Twoi uczniowie znają z autopsji najlepiej?
Do pobrania:
